विश्वमा सबैभन्दा बढी अध्ययन हुने किताव श्रीमद्भागवतगिता हो । संसारकै पुरानो पुस्तक पाणीनी हो । संसारको उत्कृष्ट किताव महाभारत हो । यसैको सेरोफेरोमा रहेर विश्वमा आ–आफ्नै भाषामा माहाकाव्य, खण्डकाव्य, उपन्यास, गजल, मुक्तकहरु श्रृजना भएकाछन । श्रीमद् ए.सि. भक्तिवेदान्त स्वामी प्रभुपातबाट गिताको रचना भयो । जसले दुनियाको सत्य असत्यको बास्ताविकताको बारे बुभ्mने अबसर पाए । यसरी श्रीमद्भागवतगिताको रचना हुँदैन थियो भने मानव समुदाय अहिलेपनि मलाई लाग्छ पशुतुल्य हुने थियो ।
मानव सभ्याता र संस्कृतिको यो चुरो सम्म मानव समुदाय आईपुग्ने थिएन । असल, खराब, सुनदर, असुन्दर, सत्य, असत्य, जित, हार यि सत्यको बारेमा मानिसहरु जानकार हुने थिएनन् । यति धेरै ज्ञानगुनका कुरा बुभ्mदा बुभ्mदैपनि मानिसले खराब बाटो अवलम्वन गर्न बाद्य हुन्छन । यदि ज्ञान विवेक र बुद्धिको सहि सदुपयोगका लागि अर्को सामाजिक व्यवस्था र कानून व्यवस्था हुँदैन थियो भने मानव जाति डाईनोसर लोप भए जस्तै पृथ्वीबाट लोप भएर जाने थियो ।
डाईनोसर नबनाउनका लागि स्वयंम भगवान श्रीकृष्णले ए.सि. भक्तिबेदान्तको रुप धारण गरि श्रीमद्भागवतगिता, महाभारत, पार्णेनी जस्ता विश्व विख्यात पुस्तकको रचना गर्नु भयो । यसैको आधारमा दिब्य ज्ञान र भौतिक ज्ञानरुपी पाठ्यक्रमहरु निर्माण भए । जस अनुसार विद्यालय तह देखी विश्व विद्यालयसम्म भौतिक पाठ्यक्रमको निर्माण भयो । जस अनुसार पठन पाठन भै राखेको छ । विश्वमा अन्य पुस्तक जस्तैः कुरान, बाईबल, नेपालको मुनामदन आदी पुस्तक दिब्य ज्ञानमा आधारित छन ।
विश्व अन्तत् सत्य र असत्य मार्गको पहिचान गरि अन्त्यमा सत्य मार्ग नै अवलम्वन गर्न पुग्दछ । असत्यको मार्ग छोटो हुन्छ, सत्यको मार्ग लामो र संघर्षपूर्ण हुन्छ यद्यपी असल र सदगुणी मानिसहरुले सत्यकै मार्ग रोज्ने गर्दछन । चिर स्थायी र भरपर्दो परिणाम प्राप्त गर्दछन । यसो भएकाले मानव जातिले प्राचिन कालिन, मध्यकालिन र आधुनिक शिक्षानितिहरु विश्वमा समायानुकुल लागु गर्दै आईरहेकाछन । भनिन्छ “इद तु ते गह्यातम् प्रवक्ष्याभ्यन सुयवे ज्ञान विज्ञान सहित यजज्ञात्वा मोक्ष्यसे शुभात” श्रीकृष्णले अर्जुनलाई भन्नु भएको छ, प्रिय अर्जुन तिमिले कहिल्यैपनि मेरो ईस्या गरेनौ त्यसैले म तिमिलाई परम गोपनिय ज्ञान र अनुभव भन्दछु । यसलाई जान्नाले तिमी संसारका कष्टहरुबाट मुक्त हुनेछौं । भक्तहरु भगवानका बारेमा जति धेरै सुन्दछन त्यती नै बढि प्रबुद्ध हुँदै जान्छन ।
भगवानको बारेमा सुनने विधिलाई श्रीमद्भागवतमा यसरी वर्णन गरिएको छ, भगवानका सनदेशहरु पूर्ण शक्तिशाली हुन्छन । श्रीमद्भागवतगिताको नवौं अध्यायलाई सबै विद्या वा शिक्षाको राजा भनिएको छ । किन भने यो विद्या पहिले पहिले व्याख्या गरिएका समस्त दर्शन र सिद्धान्तको सार हो । भारत वर्षका प्रमुख दार्सनिकहरुमा कर्णाद कपिल, एज्ञ बालक्य, साण्डिल्य, वैश्वर्ण र ब्यास उल्लेखनिय छन । यि मध्ये सबैभन्दा पछिल्ला दार्सनिक बेदान्त शुत्रका रचयिता ब्यासबेद । त्यसैले भारत भूमिमा दर्शन वा दिब्यज्ञानको अभाव कहिलयै भएन । यसै सन्दर्भमा भगवानले नवौं अध्ययलाई समस्त ज्ञानको राजा भन्नु भएको हो । यो ज्ञानलाई अत्यन्त गोपनीय र गुह्य ज्ञान भनिएको छ । किन भने यस्ता गोपनिय र गुह्य दिब्य ज्ञानले आत्मा र शरिर बिचको अन्तरलाई बुभ्mने र बुझाउने काम गर्दछन । भक्तियोग सम्पूर्ण गोपनिय ज्ञानहरुको पनि राजा अर्थात प्रमुख ज्ञान हो ।
यो राजविद्या र यसको पनि पराकाष्ठ हो । साधारणतया मानिसहरुलाई यस्तो गापनिय ज्ञानको शिक्षा दिईदैन । उनिहरुलाई बाहिरी ज्ञानको मात्र शिक्षा दिईन्छ । बाहिरी ज्ञान भन्नाले राजनिती, समाजशास्त्र, भौतिकशास्त्र, ज्वोतीसशास्त्र, गणित, ईन्जेनियरिङ्ग, जिव विज्ञान ईत्यादीलाई बुझाउँछ । आजको शिक्षा निति यिनै विषयकोे सेरोफेरोमा रुमलिएको छ । संसारभरी यस्तै बाहिरी ज्ञान, विज्ञानका ठूल ठूला विद्यालय र विश्वविद्यालयहरु स्थापना भएकाछन् तर दुर्भाग्य संसारमा आत्मा ज्ञानको शिक्षा दिने वा दिब्य ज्ञानको शिक्षा दिने विश्वमा कुनैपनि शैक्षणी संस्था वा विश्वविद्यालय अहिलेसम्म खुल्न सकेको छैन ।
आत्मा शरिरको सबैभन्दा महत्वपूर्ण भाग हो । आत्मा विना शरिरको कुनै महत्व हुँदैन । तै पनि मानिस आत्माको चिन्ता गर्दैन । शारिरीक आवश्यकतालाई बढी महत्व दिने गर्दछ । फलश्वरुप मानिस अनैतिक र भ्रष्ट बन्दै जाँदछ । यसरी सनातल कालदेखी शिक्षाको विकास बाहिरी ज्ञानलाई बढी महत्व दिएको छ र दिब्य ज्ञानलाई गौण महत्व दिएको छ । मलाई लाग्छ अब देशभर गोप्य ज्ञान वा दिब्य ज्ञान र बाह्य ज्ञान वा भौतिक ज्ञान दुबैलाई समुचित रुपले विकाश गर्दै लैजानु पर्ने देखिन्छ । मानिसले जहिलेपनि बाहिरी आवरणबाटनै सबैकुराको लेखाजोखा गर्नाले धरैजसो मुल्याङकरहरु फेल भएकाछन । उदाहरणस्वरुपः शुकरातलाई उनको बाहिरी शरिर कुरुप भएकै भरमा देशद्रोहीको आरोप लाग्नु, भगवान गौतमबुद्धलाई उनको दिब्यज्ञानको ख्याल नगरी महामुर्खको संज्ञा दिनु आदी । अबको युगलाई केवल शाहिरी ज्ञानको युगमात्र बनाउँन खोज्यौंभने सुन्दर तर मृत मानिसको जस्तै शिक्षा हुनेछ । जसले कुनै अर्थ राख्दैन । अब जिव प्लस आत्मा जिवात्मा सहितको शिक्षा, निती, नेपाल सरकारले अवलम्वन गर्न जरुरी छ । यसो भएको खण्डमा मात्र दिब्य चेतना सहितको मानव समुदायको परिकल्पना गर्न सकिन्छ ।
अब विद्यालय तह देखी विश्वविद्यालय तहसम्म दिब्य ज्ञान सहितको योग विश्वविद्यालयहरु ीसंगो देशभर लागु गर्नुपर्नेछ । एक प्रदेश एक योग विश्वविद्यालय स्थापनाका लागि नेपाल सरकारले यथासक्य चाँडो वैज्ञानिक र वस्तुनिष्ठ बजेटको व्यवस्था गरि कक्षा आररम्भ गर्नुपर्ने देखिन्छ । अनिमात्र स्वस्थ नेपाल, समृद्ध नेपालको परिकल्पना गर्न सकिन्छ । दिब्य ज्ञान र भौतिक ज्ञानको समयोजन भए विश्वभरका दिब्य चेत भएका मानिसहरुले नेपाललाई शैक्षिक गन्तव्य बनाउने कुरामा शंका गर्ने कुनै ठाउँ रहँदैन । आजका युवायुवती र हिजोका बुढापाकाहरुले कुनैपनि दर्शन वा सिद्धान्तको परिभाषा दिँदा अपुष्ट दिब्यज्ञान विनाको परिभाषा दिने गर्दथे, दिब्य ज्ञानलाई विर्सेर भौतिक ज्ञान वा बाहिरी ज्ञानको बढी भन्दा बढी प्रयोग हुन थाल्यो, जसका कारण मानव समुदायको सन्तुलन र पृथ्वीको पर्यावरणीय सन्तुलन बिग्रन गएको छ ।
त्यसो भएकाले नेपाल सरकारले चाँडो भन्दा चाँडो दिब्य ज्ञान र भौतिक ज्ञानको संयोजन भएको पाठ्यक्रम तयार गरि विद्यालय तह देखी विश्वविद्यालय तहसम्म लागु गर्न जरुरी छ । कर्णली प्रदेशको सन्दर्भमा भौतिक ज्ञान अर्थात प्राविधिक शिक्षालाई बढीभन्दा बढी जोड दिनुपर्ने देखिन्छ । विगतमा चेतना प्रवाह गर्ने र कसैको जिवनी पढ्ने शिक्षा हिजो सम्म सान्दाभिक थियो आज त्यो असान्दभिक सावित भईसकेको छ । यद्यपी यस्तो किसिमको शिक्षालाई अनिवार्य नगराई ऐक्षिक बनाउन आवश्यक देखिन्छ । नेपाल प्राकृतिक स्रोतसाधनका दृष्टिकोणले विश्वमानै अग्रस्थानमा छ । तर प्राकृतिक स्रोत साधनको वैज्ञानिक र समुचित दोहन गर्न सक्ने शिक्षा नितीको खाँचो छ । यस्तो किसिमको शिक्षा नितिलाई अवलम्वन गर्न सक्यौं भने मात्र हामी विश्व रंगमञ्चमा नेपालको शिक्षा नितीको औचित्यता प्रष्ट हुन जान्छ ।
नेपाल विश्वकै शिक्षाको दृष्टिकोणले अब्बल र पृथक राष्ट्र बन्नेछ । नेपालले दिब्य ज्ञान र भौतिक ज्ञान सिहतको पाठ्यक्रम लागु गरि शिक्षाको स्वरुपपनि जिवात्मा जस्तो बनाउनुपर्ने देखिनछ । अहिलेसम्म विश्वमा कहिँपनि भित्री ज्ञान अर्थात दिब्य ज्ञानरुपी विश्वविद्यालय विश्वमै स्थापना नभएकाले नेपालबाटै दिब्य विश्वविद्यालय स्थापना गरि नेपाललाई दिब्य ज्ञानकेन्द्रको गन्तब्य स्थान बनाएर विश्वको ध्यान नेपालमा आकृष्ट गराएर नेपाललाई दिब्यज्ञान र भौतिक ज्ञानको कुञ्ज बनाउन आवश्यक छ
–डम्बर बहादुर रावल
पूर्व क्याम्पस प्रमुख
रारा बहुमुखी क्याम्पस, मुगु
पूर्व क्याम्पस प्रमुख
रारा बहुमुखी क्याम्पस, मुगु
दीपक भट्ट/ रामेछाप २८ चैत्र
नौ महिना अघि निर्वाचित भएका रामेछापका ८ वटै स्थानिय तहका प्रमुख, र वडा अध्यक्षहरुलाई एकहप्ता भित्र राजिनामा दिन जिल्ला जनपरिषद् नेपाल रामेछापले सबै तहका प्रमुखहरुलाई बुुधबार दिउँसो पत्राचार गरेको छ ।
जनपरिषद्ले स्थानीय निकायको निर्वाचन पछि झन देशमा राजनीतिक परिस्थिती गम्भीर संकट एवं अस्थिरता, अन्यौलता र अन्तरविरोधहरुबाट संचालन भइरहेको, जनता राष्ट्रियता, जनअधिकार र जनजीविकाका अनेकौं जटिल समस्याबाट पिल्सिएको बताएको छ । देशको सीमा अतिक्रमण, मौलाउँदो भ्रष्टाचार कमिसन र दलाली लगाएतका गतिविधिहरु बढिरहेको निर्वाचित जनप्रतिनिधिहरु कुर्सिको लागि नै लुछाचुडी गरिरहेकाे भन्दै तत्काल आफ्नो पदबाट राजिनामा गर्न जनपरिषद्ले निर्देशन गरेको हो ।
जननिर्वाचित पदाधिकारीहरुले कुनै आयस्रोत नै नभएका सोझा सिधा नागरिकलाई यो वा ऊ बहानामा कर थोपारेर लुट्न खोजेको, भ्रष्टाचार व्यापक रुपमा मौलाउँदै गएकाले यी सबै व्यथिती अन्त्य गर्नको लागि संसदीय दलाल पूँजीवादी व्यवस्था छिट्टै अन्त्य गर्ने भएकाले सबै तहका जनप्रतिनिधिहरुले आफ्नो पदबाट राजिनामा दिन अनुरोध गरेको हो ।
तोकेको समय सिमाभित्र राजिनामा नदिए राष्ट्र, जनता र जनसत्ता विरोधीको रुपमा जनकार्वाही समेत गर्ने जिल्ला जनपरिषद् नेपाल रामेछापका प्रमुख क.तुफानद्वारा हस्ताक्षरित पत्रमा उल्लेख गरिएको छ ।
source:http://www.enayapatrika.com/2018/04/11/39624/
सुजित महत/ काठमाडौं, २८ चैत
यो रमेश खरेलको बोली हो । बुझ्नुस् फाइनल डिसिजन हो ।
सरकारले नेपाल प्रहरीका महानिरीक्षकमा सर्वेन्द्र खनाललाई नियुक्त गरेलगत्तै सहब्याची रमेश खरेलले राजीनामाको घोषणा गरेका छन् । मंगलबार साँझ नयाँ पत्रिकाका सुजित महतलाई खरेलले दिएको संक्षिप्त प्रतिक्रिया :
नेपाल प्रहरीको महानिरीक्षकमा तपाईंको पनि दाबेदारी थियो, सहब्याची सर्वेन्द्र खनालले यो जिम्मेवारी पाउनुभएको छ, तपाईंको प्रतिक्रिया के छ ?
आइजिपीमा नियुक्त साथीलाई म बधाई दिन चाहन्छु । २९ वर्ष नेपाल प्रहरीको सेवा गरेँ । भोलि (बुधबार)देखि बिदा हुँदै छु ।
आफूले अवसर नपाउनासाथ सार्वजनिक रूपमा असन्तुष्ट व्यक्त गर्ने, अदालत जाने र राजीनामा पनि दिने प्रचलन आएको छ, यसले फौजमा कस्तो संस्कार बसाउला ?
पद्धति बसाएर निर्णय गर्नुपर्छ । भागबन्डा नहुने भए मात्र प्रहरीभित्र पनि असल संस्कार बस्न सक्छ । म भलिबल खेलाडीका रूपमा प्रहरी जवान भई यो संगठनमा छिरेको हुँ । प्रहरी जवानकै रूपमा प्रवेश गर्दा पनि म एक दिन शीर्षस्थ स्थानबाट नेपाल प्रहरीलाई हाँक्छु भन्ने सपना देखेको थिएँ । त्यही सपना पूरा गर्न मैले जानजान गल्ती कहिल्यै गरिनँ । तर, त्यो अवसर पाइनँ । हीन भावना बोकेर बसेँ भने पनि संगठनलाई शतप्रतिशत नतिजा दिन सक्दिनँ । त्यसैले बिदा हुने निर्णय गरेको छु ।
सरकारले कसै न कसैलाई जिम्मेवारी दिनुपथ्र्यो, एकजनालाई दियो । तपाईंप्रति अन्याय के भयो ?
म संगठनप्रति आभारी छु । आज जे छु त्यो नेपाल प्रहरीको कारण छु । निर्णय गर्ने जिम्मा सरकारको हो । सरकारप्रति गुनासो छैन । उसलाई ठीक लागेको निर्णय गर्यो होला, बाँकी काम मेरो विवेकको हो । म राजीनामा दिन्छु ।
म संगठनप्रति आभारी छु । आज जे छु त्यो नेपाल प्रहरीको कारण छु । निर्णय गर्ने जिम्मा सरकारको हो । सरकारप्रति गुनासो छैन । उसलाई ठीक लागेको निर्णय गर्यो होला, बाँकी काम मेरो विवेकको हो । म राजीनामा दिन्छु ।
तपाईं योग्य अफिसर हो तर सबैभन्दा अब्बल तपाईं नै हो भन्ने आधार के हो ?
दाबेदार सबैले आफूलाई अब्बल ठान्छन् । मैले पनि ठानेँ, के बिराएँ । प्रमाण पेस गर्न सक्दिनँ । मूल्यांकन अरुले गर्ने हो ।
दाबेदार सबैले आफूलाई अब्बल ठान्छन् । मैले पनि ठानेँ, के बिराएँ । प्रमाण पेस गर्न सक्दिनँ । मूल्यांकन अरुले गर्ने हो ।
सरकारले भर्खर निर्णय गरेको छ, त्यसैले तपाईंको तातो प्रतिक्रिया होला । भोलि (बुधबार) बिहानसम्म पुनर्विचार गर्नुहुन्छ होला नि ?
यो रमेश खरेलको बोली हो । बुझ्नुस् फाइनल डिसिजन हो ।
यो रमेश खरेलको बोली हो । बुझ्नुस् फाइनल डिसिजन हो ।
अबका दिन कसरी बिताउनुहुन्छ ?
सोचेको छैन । परिवार र राष्ट्रका लागि गर्ने हो ।
सोचेको छैन । परिवार र राष्ट्रका लागि गर्ने हो ।
राजनीतिमा… ?
मेरो स्वभाव राजनीति सुहाउँदो छैन । तर, गर्दैगर्दिनँ भनेर कसम किन खानू ?
मेरो स्वभाव राजनीति सुहाउँदो छैन । तर, गर्दैगर्दिनँ भनेर कसम किन खानू ?
Source:http://www.enayapatrika.com/2018/04/11/39428/
काठमाडौं, चैत १९ – थ्रेसहोल्डका कारण धेरै साना दल यसपाली संसद र सरकारबाट बाहिर छन् । चुनाव जिते पनि केही दलका सांसद स्वतन्त्रको हैसियतमा मात्र संसदमा छन् । संसद र सरकारमा खासै प्रभावकारी भूमिका देखाउन नसक्ने अवस्थामा खुम्चिएका साना दलहरु के गर्दैछन् त ?
अर्थमन्त्री बन्दा चर्चा बटुलेका डा.बाबुराम भट्टराई पार्टीलाई सुदृढ पार्न भन्दै कहिले तराई त कहिले पहाड पुगेर कार्यक्रम गर्न व्यस्त हुनुहुन्छ । प्रदेशस्तरीय बैठक तथा भेलामा समेत व्यस्त बनेका भट्टराइले केही दिनअघि मात्रै पार्टीको काठमाडौं संयोजकमा छोरी मानुषीलाई चयन गर्नुभयो ।
पार्टीलाई संगठित बनाएर देशैभर फैलाउन भन्दै भट्टराई अहिले देश दौडाहामा हुनुहुन्छ ।
स्थानीय तह, प्रदेश र प्रतिनिधिसभा तीनै तहको चुनावमा सामाजिक सञ्जालमा चर्चा बटुलेको विवेकशील साझा पार्टी पनि अहिले विभिन्न प्रदेशमा संगठन विस्तारको कार्यक्रम लिएर पुगिरहेको छ ।
प्रदेशस्तरीय संयोजक चयन गर्दै विवेकशील साझाले पार्टीका कार्यक्रमलाई तल्लो स्तरसम्मै पुर्याउने गरी कार्यक्रम गरिरहेको पार्टी नेतृ रञ्जु दर्शनाले जानकारी दिनुभयो ।
पञ्चायतदेखि प्रजातन्त्र, लोकतन्त्र र गणतन्त्र सम्मका संसदीय खेलमा चतुर खेलाडी मानिने कमल थापाको पार्टी राप्रपाले भने खासै गतिविधि गरेको छैन ।
नेपाल मजदुर किसान पार्टी भक्तपुरमै सीमित छ । बाहिरी जिल्लामा उसका गतिविधि शून्य जस्तै छन् । यस्तै अर्को दल राष्ट्रिय जनमोर्चा र नेकपा मालेले पनि चुनावपछि अहिलेसम्म पार्टीका कुनै कार्यक्रम गर्न सकेको छैन ।
को-को छिरे संसदमा ?
थ्रेसहोल्डका कारण यी दलहरु राष्ट्रिय दलको रुपमा संसद छिर्नबाट वञ्चित भए । तथापि केही दलबाट जितेका सांसद भने स्वतन्त्रको हैसियतमा संसद भवन छिरेका छन् । दलको उम्मेदवारको रुपमा चुनाव जिते पनि संसदमा भने उनीहरुको भूमिका स्वतन्त्रको हैसियतमा रहेको छ ।
नयाँ शक्ति पार्टीबाट यसका संयोजक डा.बाबुराम भट्टराई, राप्रपाबाट राजेन्द्र लिङ्देन, मजदुर किसान पार्टीबाट प्रेम सुवाल र राष्ट्रिय जनमोर्चाबाट केन्द्रीय उपाध्यक्ष दुर्गा पौडेल प्रतिनिधिसभामा निर्वाचित हुँदै संसद भवन छिरेका हुन् ।
विवेकशील साझा पार्टीले भने प्रतिनिधिसभा चुनावमा एक सिट पनि जित्न सकेन । उसले प्रदेशसभामा भने समानुपातिक मतमार्फत आफ्ना प्रतिनिधि छान्ने मौका पायो । विवकेशील साझाबाट प्रदेश नम्बर तीनमा तीन जना सांसद रहेका छन् ।
राष्ट्रिय दलको मान्यता पाउन प्रतिनिधिसभामा प्रत्यक्षतर्फ कम्तिमा पनि १ सिट र समानुपातिकतर्फ कूल मतको ३ प्रतिशत मत कटाउनै पर्ने बाध्यता थियो । प्रदेशसभातर्फ भने १.५ प्रतिशत थ्रेस होल्ड राखिएको थियो ।
कस्ता सुविधाबाट वञ्चित भए साना दल ?
संसदमा राष्ट्रिय दलको मान्यता पाएको भए यी दलले पनि संसदीय दलको कार्यालय प्राप्त गर्थे । त्यस्तै हैसियत अनुसार दलको नेता र प्रमुख सचेतक तथा सचेतक बन्न र बनाउने पाउँथे । त्यसै अनुरुप संसद् सचिवालयबाट सेवा सुविधा प्राप्त हुन्थ्यो ।
अहिले यस्तो सुविधा एमाले, कांग्रेस, माओवादी, संघीय समाजवादी फोरम र राजपा सहित ५ दलले मात्रै प्राप्त गरेका छन् ।
थ्रेसहोल्ड पार गरेर राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त नगरेका कारण उनीहरु दलीय सुविधा लिनबाट बञ्चित बनेका हुन् । उनीहरुले एउटा सांसदले प्राप्त गर्ने सुविधा मात्र उपभोग गर्छन् । उनीहरुले संसदमा समेत दलीय प्रतिनिधित्व गर्दै आफ्नो धारण राख्न पाउँदैनन् । स्वतन्त्र धारणा भनेर राख्नुपर्ने बाध्यता छ ।
किन हुँदैनन् एक ?
डा.बाबुराम भट्टराई, कमल थापा, चित्रबहादुर केसी, नारायणमान विजुक्छे जस्ता प्रभावशाली नेताहरुले चलाएका पार्टी अहिले छुट्टाछुट्टै गतिविधि गर्दै हिँडिरहेका छन् ।
लामो समय पत्रकारितामा विताएका रवीन्द्र मिश्र संयोजक रहेको विवेकशील साझा पनि आफ्नै ढंगले अगाडि बढिरहेको छ । राजनीतिमा उहाँको यो पहिलो अनुभव हो । प्रतिनिधिसभामा प्रत्यक्षतर्फ उम्मेद्वार बनेका मिश्र पराजित हुनुभएको थियो ।
लामो समय पत्रकारितामा विताएका रवीन्द्र मिश्र संयोजक रहेको विवेकशील साझा पनि आफ्नै ढंगले अगाडि बढिरहेको छ । राजनीतिमा उहाँको यो पहिलो अनुभव हो । प्रतिनिधिसभामा प्रत्यक्षतर्फ उम्मेद्वार बनेका मिश्र पराजित हुनुभएको थियो ।
थ्रेसहोल्डका कारण संसद छिर्न नसकेका यी साना दल अबको पाँच वर्षपछि हुने चुनावबाट भने जसरी पनि राष्ट्रिय दलको रुपमा सांसद छिर्ने बताउँदै आएका छन् । तर मिलेर अघि बढ्नुको सट्टा सबै आआफ्नै डम्फु बजाउँदै हिँड्न थालेकाले पाँच वर्षपछि हुने चुनावमा पनि यी दलहरु राष्ट्रिय दलको रुपमा संसद छिर्छन् भन्नेमा आशंका छ ।
नयाँ शक्ति र विवेकशील साझा पार्टीप्रति धेरैले अपेक्षा राखेका थिए । तर अपेक्षा अनुसार काम गर्न नसकेको पार्टीकै कार्यकर्ताहरु बताउँछन् । विवेकशील साझाका बारा संयोजक समेत रहेका अर्पणराज घिमिरेले पार्टीप्रति व्यङ्ग्य गर्दै ‘अबको आशा, कोरियन भाषा’ भन्ने स्टाटस लेखेर फेसबुकमा पोस्ट नै गरेका थिए । पराजित भएपनि आ–आफ्नै स्वार्थ बोकेर हिँडेकाले यी दलबीच एक भएर अघि बढ्ने सम्भावना न्यून देखिएको छ ।
Source:http://ujyaaloonline.com/news/96418/small-parties-role-and-activities/

टिप्पणी
मात्रिका पौडेल
१९ चैत, काठमाडौं । चैत १३ गते अपरान्ह नेपालस्थित कूटनीतिक नियोगका प्रतिनिधिहरूसँग छलफल गरेपछि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पार्टी एकता कार्यदलमा रहेका एमाले नेताहरूलाई बालुवाटारमै भेला गरे ।
संगठन तथा अन्तरिम विधान मस्यौदा कार्यदलमा रहेका ईश्वर पोखरेल, विष्णु पौडेल, सुरेन्द्र पाण्डे, बेदुराम भुसाल लगायतका नेता बालुवाटार पुगेका थिए । कार्यदलमा भइरहेको छलफलको जानकारी लिएपछि एमाले अध्यक्ष समेत रहेका प्रधानमन्त्री ओलीले ‘क्लियर कट’ शब्दमा भने, ‘जनयुद्ध र ५०/५० हुन्न । यो कुरा मैले प्रचण्डलाई भनिसकेको छु ।’
ओलीको यो बटमलाइन त्यतिबेला आयो, जतिबेला प्रचण्डले समान (५०/५०) हैसियतमा मात्र एमालेसँग एकीकरण हुने बताएपछि एमाले पंक्ति तरंगित भइरहेको थियो । एमाले नेताहरूले विधानको प्रस्तावनलाई पार्टी जीवनको शिर र कमिटीलाई शरीर भनेका छन् ।
शिरमा जनयुद्ध बोकेर शरीरमा ५०/५० को एकता एमालेले मानेको छैन । जनमतलाई आधार मानेर संगठनको सम्मानजनक एकता गर्ने तर प्रतिशत नभन्ने एमालेको जोड छ । चुनावमा ६०/४० को तालमेल गरेर ७०/३० को जनमत आइसकेको अवस्थामा ५०/५० को तुरूपले पार्टी एकता पेचिलो बनेको एमाले नेताहरूको विश्लेषण छ ।
ओलीले वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाललाई सँगै राखेर विधानको प्रस्तावनामा जनयुद्ध नराख्ने र केन्द्रीय कमिटीदेखि तलसम्मै ५०/५० प्रतिशतको हैसियतमा एकीकरणको प्रस्ताव मान्य नहुने बताएपछि कार्यदलका एमाले नेताहरूले नेतृत्वको मुड बुझे ।
त्यही दिन गृहमन्त्रालयमा बसेको कार्यदलको बैठकले जनयुद्ध, चुनाव चिह्न र केन्द्रीय कमिटीको एकीकरणको मापदण्ड बिना नै प्रतिवेदन तयार पारेर पार्टी एकता संयोजन समितिलाई बुझाउने निर्णय गर्यो ।
संयोजन समितिमा समेत रहेका नेताहरू ईश्वर पोखरेल र रामवहादुर थापा सहितको कार्यदलले टुंगो नलगाएको यो विषय नै पार्टी एकतामा सबैभन्दा पेचिलो मुद्दा बनेको छ ।
ओलीः भित्र कडा, बाहिर चुपचाप
प्रचण्डले जसरी केपी ओलीले सार्वजनिक रूपमा पार्टी एकताका सन्दर्भमा आफ्नो बटमलाइन राखेका छैनन् । उनी अहिले मात्र होइन, एमाले र माओवादीबीच पार्टी एकता प्रक्रिया सुरु भएदेखि नै सार्वजनिक अभिव्यक्ति दिँदा जोगिँदै आएका छन् ।
कहिले ईश्वर पोखरेलले पार्टी अध्यक्ष र प्रधानमन्त्री एउटै हुनुपर्छ भन्ने त कहिले शंकर पोखरेलले दुवै नेता अध्यक्ष रहने कार्ड फाले तर, ओली बोलेनन् । यसपटक पनि ओलीले आफ्नो बटमलाइन कार्यदलमा रहेका नेतालाई सुनाए । आफूले कहीँ कतै भाषण गरेनन् ।
प्रचण्डले समान हैसियतमा एकताको कुरा गरेपछि ओलीले बालुवाटारमै बोलाएर कुराकानी पनि गरे । तर, प्रचण्डले प्रस्ट कुरा नगरेको स्रोतको दाबी छ । यसको अर्थ प्रचण्ड एकतापछि राज्यसत्ता र पार्टी सत्तामा आफ्नो पोजिसनबारे अझै आश्वस्त हुन चाहन्छन् ।
त्यो पनि आश्वासनमा होइन ।
त्यो पनि आश्वासनमा होइन ।
ओलीले भने जनयुद्ध स्वीकार गरिन्न भनेर आफूले प्रचण्डलाई पहिले नै भनिसकेको र ५०/५० को आधारमा एकीकरण हुन नसक्ने पनि बताइसकेको एमाले नेताहरूलाई सुनाएका छन् । चुनाव चिह्नका सन्दर्भमा धेरै ठूलो विवाद नहुने ओलीले बताएका छन् ।
हात्ती छिर्यो, पुच्छर अड्क्यो
नेपालका कम्युनिस्ट पार्टीहरूको विभाजन र एकीकरणको शृंखला हेर्ने हो भने चीनका नेता माओकी कान्छी श्रीमतीलाई हेर्ने दृष्टिकोणमा गम्भीर मतभेद भएर फुट्ने गरेका छन् ।
मरिसकेका स्टालिन ७० प्रतिशत ठीक थिए कि ३० प्रतिशत भन्ने विवादले मोहन विक्रम सिंह र नारायणकाजी श्रेष्ठहरू फुटेका हुन् ।
अल्बानियन कम्युनिस्ट नेता अनबर होग्जा र पेरुको क्रान्तिलाई हेर्ने दृष्टिकोण नमिलेर विभाजन हुने गरेका छन् । तर, एमाले माओवादी एकीकरणका सन्दर्भमा सैद्धान्तिक विवाद कार्पेटमुनि छोपिएको छ ।
मूलतः सत्ता र पार्टी नेतृत्वमा दुवै पक्ष केन्दि्रत छन् । यतिसम्म कि जनताको बहुदलीय जनवादलाई मन, वचन र कर्मले बोक्ने हो भने प्रचण्डलाई अर्को महाधिवेशनबाट अध्यक्ष स्वीकार्न ल्याप्चे लगाएर दिनेसम्मका सन्देश एमाले नेताहरूले पठाएका छन् ।
त्यसैले पार्टी एकताका सन्दर्भमा अहिले पेचिलो बनेका तीन विषय जनयुद्ध, आधा आधा हिस्सा एवं चुनाव चिह्न बहाना मात्र हुन् । साँच्चिकै समाधान गर्न कठिन विषय होइनन्, यसको अन्तर्यमा दुवै पक्षको ‘भय’ लुकेको छ । र ‘हात्ती छिर्यो, पुच्छर अड्क्यो’ को अवस्थामा पुगेको छ । यसको मुख्य कारण विगतमा केपी ओलीबाट धोखा पाएको गुनासो गरिरहेका प्रचण्डले यसपटक पार्टी एकता नै गर्ने सन्दर्भमा भविष्यको सुरक्षा र सुनिश्चिता खोजेका छन् ।
माइती घरको सहमतिबाट जब प्रचण्ड फर्किए
चुनाव चिह्न सूर्यमा माओवादी अध्यक्ष प्रचण्ड गत दशैंको टीकाकै दिन सहमत भइसकेका हुन् ।
माइतीघरस्थित नवीन कँडेलको घरमा ओली र प्रचण्डबीच ६०/४० को अनुपातमा उम्मेदवार उठाउने र दुवै पार्टीले सूर्य चिह्नबाट चुनाव लड्ने लिखित सहमतिमा हस्ताक्षर भएको थियो । त्यो हस्ताक्षरको ऐतिहासिक क्षणको तस्बिर जनार्दन शर्मासँग सुरक्षित छ । हस्ताक्षरका साक्षी एमाले नेता विष्णु पौडेल र जनार्दन शर्मा थिए ।
धेरै पटकका वार्तापछि ओली र प्रचण्ड पार्टी एकता गर्ने सहमतिमा पुगेका थिए । सहमतिको मस्यौदा पौडेल र शर्माले नै तयार पारेका थिए । दुवै नेताले यो सहमतिमा हस्ताक्षर गरेर आफैं बोक्नुस् र पार्टीमा अनुमोदन गराउनुस् भन्दा प्रचण्डले हस्ताक्षर गरिहाल्नु र ? भन्ने प्रश्न गरेका थिए ।
नभन्दै भोलिपल्ट साथीहरूलाई मनाउन सकिन भन्दै प्रचण्ड सूर्य चिह्नबाट चुनाव लड्ने सहमतिबाट पछि हटेको प्रसंग सम्झिनेहरू अहिलेका तीन मुद्दालाई माइतीघर फर्केर विश्लेषण गर्दै छन् । त्यो सहमतिको कागज प्रचण्ड र ओलीले आ-आफ्नो खल्तीमा हालेका थिए । ओलीले तत्कालै पार्टीबाट पारित गराए तर प्रचण्ड ब्याक भए ।
‘त्यो बेला पनि प्रचण्डले हस्ताक्षर नै गर्ने र ? भनेर संशय देखाएको भोलिपल्टै ब्याक भए, भन्नलाई साथीहरू मानेनन् भने पनि प्रचण्डको मन नमानेको हो’ एमालेका एक नेताले भने, ‘अहिले ५०/५० पनि प्रचण्डको मनको डर बोलेको हो ।’
एकता विरोधी भइन्छ भनेर कोही पनि नेता औपचारिक रूपमा बोल्न चाहँदैनन् तर, देखिने भन्दा नदेखिने केही विषयको टुंगो नभएसम्म पार्टी एकता धकेलिँदै जाने निष्कर्षमा पुगेका छन् ।
प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमणअघि नै एकता गर्ने प्रयास असफल भयो । अहिले वैशाख ९ गते एकीकरण गर्ने भनिए पनि ओली र प्रचण्डबीच छलफल नभई यो प्रक्रिया निष्कर्षमा पुग्न कठिन छ ।
एमाले र माओवादीबीच ५०/५० मा एकीकरण हुने देखिन्न ।
४० प्रतिशत पनि गुम्ने प्रचण्डको भय !
प्रचण्डको मनमा उत्पन्न भएका केही संशयहरू निवारण भएमा अहिले विवादित भनिएका तीन विषयमा समाधान टाढा छैन ।
जनयुद्ध नेपालको इतिहासको यथार्थ हो । रामवहादुर थापा कार्यदलले गठन गरेको वर्षमान पुन र बेदुराम भुसाल उपसमितिमा पुनले जनक्रान्ति शब्द राख्न सहमत भएको र जनार्दन शर्माले जनयुद्ध भन्ने शब्द नै राख्नुपर्ने अडान लिएपछि नमिलेको एमाले नेताहरूको दाबी छ ।
सूर्य चिह्नमा प्रचण्ड सहमत भइसकेकै हुन् । मुख्य कुरा प्रचण्डले भनेको समानतामा आधारित एकता हो ।
त्यो भनेको केन्द्रीय कमिटीमा एमाले र माओवादीको आधा आधा हिस्सा । पार्टी एकीकरणपछि आफू निर्णायक हैसियतमा नरहने चिन्ता प्रचण्डमा छ । पार्टी सत्ता र राज्यसत्तामा आफ्नो पकड गुम्ने गरी प्रचण्ड एकीकरणको नाममा आत्महत्या गर्न चाहँदैनन् ।
अहिले ६०/४० वा ७०/३० को आधारमा एकीकरण गर्दा पार्टी केन्द्रीय कमिटी र संसदीय दल दुवैतिर प्रचण्डले ४० प्रतिशतको हैसियत गुमाउनेछन् । राजनीतिका सदावहार निर्णायक खेलाडी प्रचण्ड आफ्नो राजनीतिक एवं वैधानिक दुवै हैसियत बलियो नहुने गरी एकीकरणको खतरा मोल्न चाहँदैनन् ।
केपी-माधव निकटताले निम्त्याएको डर
प्रचण्ड झस्किनुको अर्को कारण एमालेमा केपी ओली र माधव नेपालको बढ्दो निकटता पनि हो ।
माओवादीभित्र सधैं दोस्रो तहका नेताहरूलाई एक अर्काबीच लडाएर आफू गुटभन्दा माथि बस्दै आएका प्रचण्ड एकीकरणपछि एमाले समूहभित्र खेलेर ओलीभन्दा बलियो बन्न चाहन्छन् । एमालेमा ओलीबाट पेलिएका नेताहरूको साथ पाउने प्रचण्डको अपेक्षा स्वाभाविक हो ।
गत साता एमाले नेता झलनाथ खनालले आफ्नो घरमा आफू निकट केन्द्रीय सदस्य र युवा नेताहरूको भेला गरे । उनले त्यहाँ माधव नेपाल र ओली मिल्न लागेको भन्दै अब पार्टीभित्र अर्को गुटको नेतृत्व आफूले गर्ने संकेत दिए । तर माधव नेपाल र ओली मिल्दा एमालेको आधिकारिक धार उनीहरू नै हुने कुरा प्रचण्डले बुझेका छन् ।
ओली नेपालको निकटता प्रचण्डको लागि त्रास बनेको छ । यसबीचमा पार्टी एकता नहुँदै पनि प्रचण्डले एमालेका विशेष गरी ओली विरोधी समूहका नेताहरूसँग विभिन्न चरणमा छलफल गरेका छन् । उनीहरूको नेतृत्व गर्न आफू तयार रहेको सन्देश पनि दिइसकेका छन् । तर, एमाले पंक्तिको मनोविज्ञान ओलीलाई साइजमा राख्न प्रचण्डलाई सघाउनेसम्म पुग्ला तर, भोलि छुट्टनिे तहमा जाँदैनन् भन्ने माओवादीले बुझेका छन् ।
प्रचण्डले समानतामा आधारित एकता भन्नुको चूरो कुरो पनि त्यही हो । भोलि संसदीय दलमा पनि ४० प्रतिशत नहुने र केन्द्रीय कमिटीमा पनि ४० प्रतिशत नहुने अवस्था आयो भने प्रधानमन्त्री र पार्टी अध्यक्ष दुवै आफ्नो हातमा नहुने ‘भय’ प्रचण्डमा छ । उनको यो ‘भय’ हटाउन ओली र माधव नेपालले कति मेहनत गर्छन्, त्यसले एकता चाँडो हुने वा धकेलिने निर्धारण गर्छ ।
के हो समानतामा आधारित एकता ?
समानतामा आधारित एकताले एमाले र माओवादी दुवै पंक्तिमा तरंग पैदा गरेका बेला अन्तरिम विधान र संगठन एकीकरणको प्रस्ताव तयार पार्ने कार्यदलका सदस्यसँग हामीले प्रस्ट हुन चाहृयौं । त्यसअघि हामीले पार्टी एकता अभियानका सुरुदेखि नै सहजकर्ता विष्णु पौडेलसँग पनि भेट्यौं । उनले पार्टी एकीकरणमा प्रतिशत उल्लेख नभए पनि जनमत र संगठनलाई नजरअन्दाज गर्न नमिल्ने भन्दै एकतामा असर पर्ने कुरा नगर्ने बताए ।
त्यसपछि हामीले कार्यदलमा रहेका माओवादी नेता जनार्दन शर्मा र एमाले नेता बेदुराम भुसाललाई सौध्यौं, के हो समानतामा आधारित एकता ?
एउटा २ सय, अर्काको ९९ हुँदैन
जनार्दन शर्मा,माओवादी नेता
हाम्रो पार्टी अध्यक्ष प्रचण्डले कसरी पार्टी एकता हुन्छ भन्ने जिज्ञासा आएपछि समानताको आधारमा एकता हुन्छ भन्ने स्पिरिटको आधारमा भन्नुभएको हो । त्यसको सैद्धान्तिक पाटो भनेको समानताको आधारमा दुई पार्टीको एकता हुन्छ । हामी एक अर्कामा विलय हुने होइन, दुई मिलेर नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी बन्ने हो । तालमेलका बोला हामीले प्रतिशत भन्यौं तर अब पार्टी एकता भनेको प्रतिशतको कुरामा होइन, समानताको आधारमा हुन्छ । नम्बर र प्रतिशतको आधारमा पार्टी कमिटीको एकता हुँदैन । यसको अर्थ ६०/४० पनि होइन ५०/५० पनि होइन । एकतामा दुवै पक्षले बटमलाइन राखेर हुँदैन । हाम्रो अध्यक्षले बटमलाइन पनि भन्नुभएको छैन ।
पार्टी एकता गरिरहँदा एक दुईजना कसको घटी कसको बढी हुन सक्छ तर, २ सय ९९ मा २ सय एउटाको ९९ अर्काको भनेर एकीकरण हुँदैन ।
प्रतिशतमा बाँडफाँट हुँदैन । दुईटा पार्टीको संगठन र संरचना छन् । हाम्रा विचार र नीति छन् । त्योभन्दा ठूलो हाम्रो लक्ष्य छ । हाम्रो लक्ष्य समान छ भने त्यो लक्ष्य र सिद्धान्त प्रतिशतमा बाँडिन्छ र ? समान लक्ष्य राखेर हिडेपछि संगठन मिलाउँदा व्यावहारिक पक्ष, मनोविज्ञान, समानता, जनमत आदि सबै हेरिन्छ । एउटाले जितेको र अर्कोले हारेजस्तो हुँदैन । एउटाले जितेर अर्कोले हारेको जस्तो बनाइयो भने त्यहाँ एकताको स्पिरिट व्यक्त हुँदैन ।
प्रतिशतमा बाँडफाँट हुँदैन । दुईटा पार्टीको संगठन र संरचना छन् । हाम्रा विचार र नीति छन् । त्योभन्दा ठूलो हाम्रो लक्ष्य छ । हाम्रो लक्ष्य समान छ भने त्यो लक्ष्य र सिद्धान्त प्रतिशतमा बाँडिन्छ र ? समान लक्ष्य राखेर हिडेपछि संगठन मिलाउँदा व्यावहारिक पक्ष, मनोविज्ञान, समानता, जनमत आदि सबै हेरिन्छ । एउटाले जितेको र अर्कोले हारेजस्तो हुँदैन । एउटाले जितेर अर्कोले हारेको जस्तो बनाइयो भने त्यहाँ एकताको स्पिरिट व्यक्त हुँदैन ।
संख्यामा समानता हुन्न
बेदुराम भुसाल, एमाले नेता
हामीले केन्द्रीय कमिटीको संख्या सिफारिस गरे पनि कसको कति भनेर सहमति भएको छैन । तर अहिले माओवादी कमरेडहरूले समानताको आधारमा एकीकरण हुनुपर्छ भनिरहनुभएको छ । समानता भनेको विचार, सिद्धान्त, नीति र दृष्टिकोणमा हुन्छ ।
संख्यामा समानता हुँदैन । संख्याचाहिँ कुन पार्टीले कति मत ल्याएको छ ? कसको जनाधार बढी छ ? कसको संगठन ठूलो छ भन्ने आधारमा निर्धारण हुन्छ । संख्यामा समानता भएर विगतमा एकीकरण भएको छैन ।
हालसालै माओवादी केन्द्र र नेकपा संयुक्तको एकीकरण समानतामा आधारित एकता थियो ? बादलजीहरू र नारायणकाजीहरूसँगको एकता समानतामा आधारित हो ? संख्या जनाधारमा हुन्छ । विगतमा कहिल्यै पनि संख्यामा समानता भएर एकीकरण भएको छैन ।
उहाँहरूले २०४७ मा माले माक्र्सवादी एकीकरण हुँदा समान संख्या थियो भनिरहनुभएको छ । यस बारेमा बुझ्नुपर्ने कुरा के हो भने त्यो बेला राष्ट्रिय परिषद् कार्यकारी कमिटी थियो त्यहाँ मालेको बहुमत थियो । केन्द्रीय कमिटीमा माक्र्सवादका मनमोहन, भरतमोहन, साहना, सिद्धिलालजस्ता सिनियिर नेताहरू धेरै भएकाले बराबरी गरिएको हो । जिल्ला कमिटीहरू दुई तिहाइ मालेकै नेतृत्वमा बनेका थिए ।
Source:https://www.onlinekhabar.com/2018/04/669337
मिलन तिमिल्सिना
विरोधीले त भनेकै थिए, कम्युनिष्ट सरकार आए हाँस्न त के रुन पनि पाईंदैन । तर विरोधीका कुरा कसैले सुनेनन् । ड्याम कि ड्याम सूर्य र गोलाकारभित्रको हँसिया हथौडामा छाप लगाएर कम्युनिष्टलाई चुनाव जिताइदिए । तिनै कम्युनिष्टहरुले मिलेर अहिले सरकार बनाएका छन् ।
कसैले चाहेर पनि हल्लाउन नसक्ने बलियो सरकार । धेरैभन्दा धेरै अधिकार ओगटेर बसेका प्रधानमन्त्री । भ्रष्टाचार, ढिलासुस्ती, अनियमितता सहन सकिंदैन भन्दै आर्थिक समृद्धिको नारा लगाउँदै हिँडेका मन्त्री ।
एक मिनेट ढिलो अफिस पुग्दा पनि थर्थर काँप्नुपर्ने अवस्था । ढिलासुस्ती र अनियमितता गर्ने बानी जसरी पनि हटाउनुपर्ने बेला । पहिलेदेखि लाग्दै आएको बानी कसरी सुधार्ने भनेर झोक्राइरहेको बेला ओली सरकारले दिमागै हल्लाइदिने अर्को निर्णय गर्यो । अहिलेसम्म खाईपाई आएको बिदा कटौती रे ।
बिदा कटौतीपछि सबैभन्दा दुःखको कुरा त माइत, मावल र ससुराली जान नपाइने भयो । घरमा बसेर मज्जाले म्यारिज खेल्न नमिल्ने भयो । शनिबार एकदिन नुवाईधुवाई गरेर दिन बित्छ । बल्लबल्ल आउने दसैँ र तिहारमा चाडपर्व मनाउन नभ्याउँदै अफिस जाने बेला हुन्छ । अनि माइत, मावल र ससुराली कहिले जाने ? साथीभाइ बटुलेर कहिले म्यारिज खेल्ने ?
म्यारिज खेल्ने बिदा छुट्टै हुन्थ्यो – प्रजातन्त्र, गणतन्त्र र शहीद दिवस । जनैपूर्णिमा, रामनवमी, कृष्णाष्टमी, ल्होसार, माघी, क्रिसमस ।
प्रजातन्त्र दिवसमा प्रधानमन्त्री, मन्त्री र अरु केही मान्छे टुंडिखेलमा जान्थे । सेना र प्रहरीले कवाज देखाउँथे । प्रधानमन्त्रीले परेवा उडाउँथे, भाषण गर्थे । केही विभाग र स्थानीय तहका कर्मचारीले झाँकी पनि देखाउँथे ।
त्यहाँ नजाने अरु कर्मचारीको के काम ? घरमा प्रजातन्त्र दिवस मनाउने कुरा भएन । अफिस पनि बिदा । के गरेर बस्ने ? अनि साथीभाइ जम्मा भयो, तासको पत्ता फिट्न थाल्यो । म्यारिज खेल्यो ।
लोकतन्त्र, गणतन्त्र र शहीद दिवसमा पनि गर्ने काम त्यही थियो । शहीद दिवसको दिन घरको आँगनमा उभिएर मौनधारण गर्ने कुरा भएन । श्रीमती र छोराछोरीलाई बोलाएर भाषण गर्न पनि मिलेन । म्यारिज नखेले दिन कसरी काट्ने ?
लोकतन्त्र, गणतन्त्र र शहीद दिवसमा पनि गर्ने काम त्यही थियो । शहीद दिवसको दिन घरको आँगनमा उभिएर मौनधारण गर्ने कुरा भएन । श्रीमती र छोराछोरीलाई बोलाएर भाषण गर्न पनि मिलेन । म्यारिज नखेले दिन कसरी काट्ने ?
ल्होसारमा निश्चित समुदाय नाचगानमा रमाउँथे, ल्होसार नमनाउने कर्मचारीले म्यारिज नखेलेर के गर्ने ? कृष्णाष्टमी र रामनवमीमा उनै भगवानलाई मात्र भ्याईनभ्याई हुने हो, अरुलाई त फुर्सदै फुर्सद । जनै पूर्णिमामा पनि बिहान एकछिन डोरो र जनै लगाएपछि अरु काम हुँदैनथियो । तासै खेलेर समय बित्थ्यो ।
वर्षौंदेखि म्यारिज खेलेर बित्दै आएको यो बिदा अब नहुने भएको छ । सबैभन्दा दुःखको कुरा त सरकारले माइत, मावली र ससुराली जाने बाटो पनि बन्द गरिदियो ।
तीजमा महिला कर्मचारीलाई दरखाने दिन दिउँसैदेखि बिदा मिल्थ्यो । आज माइत जानुछ, अलि छिटो जान्छु है भनेपछि हाकिमले नाईं भन्न सक्दैनथिए । हाकिमलाई पनि दरखाने दिन चाँडै घर पुग्नुपर्थ्याे । हाकिमलाई नै चाँडै जान परेपछि अरु कर्मचारी मात्र किन ढिलोसम्म बसिरहने ? त्यही दिन बेलुका माइत पुगिन्थ्यो । महिना दिनदेखि नै दर खाने गरे पनि तीजको अघिल्लो दिनको दरको छुट्टै मज्जा ।
दर खाँदाखाँदै आधारात हुन्थ्यो । भोलिपल्ट तीजको दिन घाँटी बस्नेगरी गीत गाउँदा, कम्मर मर्काएर नाच्दा र ताली पड्काउँदा जीउ गलेर हैरान ।
अफिस खुल्ने दिन भएपनि धेरैले त बिरामी भएँ भनेर टार्थे । भोलिपल्ट ऋषिपञ्चमीमा बिदा हुने भएपछि बीचको एकदिन किन अफिस जाने ? नगएपनि सुख पाइन्थ्यो । तर सरकारले ऋषिपञ्चमीको बिदा नदिने भयो ।
अफिस खुल्ने दिन भएपनि धेरैले त बिरामी भएँ भनेर टार्थे । भोलिपल्ट ऋषिपञ्चमीमा बिदा हुने भएपछि बीचको एकदिन किन अफिस जाने ? नगएपनि सुख पाइन्थ्यो । तर सरकारले ऋषिपञ्चमीको बिदा नदिने भयो ।
ऋषिपञ्चमीमा बिदा नपाइने भएपछि अब माइत जाने बाटो बन्द हुने भयो । अफिसमा पूरा समय काम गर्ने हो भने दरखाने दिन टाढाको माइत पुग्न भ्याईंदैन । भ्याईहाले पनि तीजको दिनमै माइतबाट फर्किनुपर्छ, भोलिपल्ट अफिस भ्याउनलाई । दरखाने दिन पनि पुरै काम गर्नुपर्ने, तीजको भोलिपल्ट पनि बेलैमा अफिस पुग्नुपर्ने भएपछि तीजमा कसरी माइत जाने ?
पुरुषको समस्या पनि यही हो । पहिले पहिले त महिला कर्मचारीलाई बिदा हुन्छ के काम गर्ने भनेर छलछाम गर्न पाइन्थ्यो । दरखाने दिनदेखि तीन दिनसम्म काम नगरे पनि हुन्थ्यो । तर ऋषिपञ्चमीमा समेत महिला अफिस आउने भएपछि खुरुखुरु काम गर्नुपर्छ, छलछाम गर्न पाईंदैन ।
तीजको कुरा छोडौं, सबैभन्दा ठूलो आपत त दसैँमा हुने भएको छ । टीकाको दिन घरमा अक्षता र जमरा लगाएर हिँडेपछि द्वादशी र पूर्णिमासम्म सबै आफन्तको घरमा टीका र आशीर्वाद थापेर भ्याइन्थ्यो । आफ्नो मावल, बाको मावल, आमाको मावल, माइत, ससुराली, ससुरालीका खलक सबैतिर चाहार्न भ्याउँदा खल्तीमा अटाईनअटाई दक्षिणा हुन्थ्यो ।
एकातिर दक्षिणा, अर्कोतिर भेटघाट र रमाइलो । पूर्णिमासम्म ढुक्कले दसैँ मनाएपछि बल्ल अफिस जाने दिन आउँथ्यो । पूर्णिमाको भोलिपल्ट अफिस खुलेपनि काम लयमा आउन दुईचार दिन लाग्थ्यो । दुईचार दिन काम भएपछि फेरि तिहार बिदा आउँथ्यो । घटस्थापनादेखि छठसम्म छलछाम गरेरै दिन जान्थ्यो ।
पहिले पूर्णिमासम्मै बिदा हुन्थ्यो, पछि त्रयोदशी र चतुर्दशीमा बिदा दिने चलन हरायो । तर पूर्णिमामा बिदा हुने भएपछि बीचको दुई दिन अफिस नपुग्दा पनि केही हुन्नथियो । अफिसका हाकिम आफैं घरबाट आइपुग्न भ्याउँदैनथिए । हाकिमले नभ्याएपछि अरुलाई पनि अफिस पुग्नैपर्ने अनिवार्य थिएन । त्यसमाथि पूर्णिमाअघि काम हुने होइन भनेर सेवाग्राही पनि जाँदैनथिए । ढुक्क थियो ।
तर ओली सरकारले गर्नु गर्यो । दसैँमा फूलपातीदेखि एकादशीसम्म ५ दिन मात्रै बिदा हुने भयो । फूलपातीको दिन बल्ल घर पुगिन्छ । टीकाको दिन घरमा अक्षता र जमरा लगाएपछि न मावल जान भ्याइने भयो, न ससुराली पुग्न । द्वादशीको दिन अफिस पुग्न टीकाको भोलिपल्टै घरबाट हिँड्नुपर्ने हुन्छ ।
पहिले पूर्णिमासम्मै दसँै हुन्थ्यो । अब एकादशीदेखि नै दसैँ सकिने भयो । न तीज रमझम हुने भो, न दसैँ । न घुमघाम र रमाइलो हुने भो, न म्यारिज । ओली सरकारले गर्नुगर्यो । न घ्वाँ घ्वाँ रुन सकियो, न पेट मिचिमिची हाँस्न ।
Source:http://ujyaaloonline.com/news/96297/holiday-/
डा. मनप्रसाद वाग्ले 
अहिले सरकारी र निजी शिक्षाबीच ठूलो खाडल छ । जबसम्म दुई प्रकारको शिक्षा रहन्छ, तबसम्म शिक्षाको गुणस्तर, दक्ष जनशक्ति उत्पादन, शुल्कमा मनोमानीलगायतका विवाद कायमै हुन्छ । त्यसकारण अब एकै किसिमको विद्यालय बनाउनुपर्छ । दुई किसिमको विद्यालय नेपालमा जरुरत छैन र निजी विद्यालय खारेज गर्नुपर्ने १० कारण छन् ।
१. निजी विद्यालयले सामाजिक असमानता सिर्जना गरी विभिन्न वर्गको विद्यार्थी उत्पादन गर्यो । त्यसैले समाजवादमा नागरिकलाई दुई वर्गमा विभाजन गर्न पाइदैन । यसकारण निजी विद्यालयलाई खारेज गर्नुपर्छ ।
२. निजी विद्यालयले नेपाली भाषाको चीरहरण गर्यो । अंग्रेजीकरण गरेर नेपाली भाषा सस्ंकृतिलाई प्रहार गरिएको छ । निजी विद्यालयमा अंग्रेजी नबोले विद्यार्थीलाई कान निमोठेर घर पठाइन्छ । यो राष्ट्रिय भाषाकै अपमान हो । त्यसैले नेपाली भाषाको चीरहरण गर्ने निजी विद्यालय बन्द गर्नैपर्छ ।
३. निजी विद्यालयले बाल मनोविज्ञान बिगारेका छन् । कम्तीमा पनि ६ देखि ७ वर्षको बालबालिकालाई मात्र विद्यालय र मोन्टेस्सरीमा भर्ना गर्नुपर्ने बाल मनोविज्ञानले भन्छ । तर निजी विद्यालयले हिड्न नसक्ने १२ देखि १४ महिनाकै बालबच्चा मोन्टेस्सरीमा भर्ना गरिन्छ र जबर्जस्ती पेन्सिल समाएर लेख्न सिकाइन्छ । यो जस्तो ठूलो अपराध अरु के हुन्छ ? बाल मनोविज्ञानले बच्चाहरुको मस्तिष्क सिक्न तयार नभईकन जबर्जस्ती लेख्न र पढ्न सिकान्छ भने पछि उसको उत्तर बाल्यअवस्थामा गइसकेपछि त्यो सिकाई खत्तम हुन्छ । उसको जति मस्तिष्क र शरीरको विकास राम्रो हुन सक्दैन् ।
जसकारण विद्यार्थीले भोलि सबै कुरा कण्ठ पारेर पढ्न सक्ला । तर उसको सिर्जनात्मक र सोच्न सक्ने क्षमता भने ह्रास हुन्छ । यसकारण पनि निजी विद्यालय बन्द गर्नुपर्छ । घोकन्ते शिक्षा मात्रै रटाइएको छ । फिनल्याण्ड सरकारले मस्तिष्कको पूरा विकास नभईकन विद्यार्थीलाई कक्षामा भर्ना गर्न दिँदैन । अर्थात् ७ वर्ष पूरा भएका बालबच्चालाई मात्र विद्यालयमा भर्ना गर्न अनुमति दिन्छ । त्यसअघि बच्चालाई खेल्न, आफैँले सिक्न र खुल्ला वातावरणमा सबै कुराको अनुभव गर्न छोडिदिन्छ । त्यो किनभने बच्चाको ‘नशा, स्नायु, मष्तिष्क’ सबै कुराको विकासका लागि हो । अहिले यसको ख्याल गरिएन भने निजी विद्यालयमा अध्ययन गर्ने विद्यार्थीको भविष्य अन्धकारमा पार्नु हो । त्यसकारण निजी विद्यालय बाल मनोविज्ञान विरुद्ध छन् र बन्द गर्न लाग्नुपर्छ ।
४. विद्यार्थीको थाप्लोमा जबर्जस्ती पढाईको भार मात्रै थपिएको छ । १२ मा पढ्ने कुरा १० मा ल्याइदिने, १० मा पढ्ने कुरा ८ मा पढाई दिने, ८ मा पढ्ने कुरा ६ र ६ मा पढ्ने कुरा १ कक्षामा पढाई दिने । यसो गर्न पाइन्छ । विद्यार्थीले बुझ्दै नबुझ्ने कुरा जबर्जस्ती पढाएर कहीँ हुन्छ ? सरकारले ल्याएको किताब मात्र पढाएर कहाँ हुन्छ भन्दै आफूले जुन पायो, त्यही किताब पढाउन मिल्छ ? त्यसैले यो अपराध हो, बाल विकासविरुद्ध हो । यसलाई न्यूनीकरण गर्न पनि निजी विद्यालय बन्द गर्नुपर्छ ।
४. विद्यार्थीको थाप्लोमा जबर्जस्ती पढाईको भार मात्रै थपिएको छ । १२ मा पढ्ने कुरा १० मा ल्याइदिने, १० मा पढ्ने कुरा ८ मा पढाई दिने, ८ मा पढ्ने कुरा ६ र ६ मा पढ्ने कुरा १ कक्षामा पढाई दिने । यसो गर्न पाइन्छ । विद्यार्थीले बुझ्दै नबुझ्ने कुरा जबर्जस्ती पढाएर कहीँ हुन्छ ? सरकारले ल्याएको किताब मात्र पढाएर कहाँ हुन्छ भन्दै आफूले जुन पायो, त्यही किताब पढाउन मिल्छ ? त्यसैले यो अपराध हो, बाल विकासविरुद्ध हो । यसलाई न्यूनीकरण गर्न पनि निजी विद्यालय बन्द गर्नुपर्छ ।
५. किताबको भारी र कमिसन । उमेरले सुहाउँदैन । कक्षा अनुसार पनि सुहाउदैन । तर किताबको भारी । त्यो सबै किताब पढाउन पाइदैन, समयले सकिँदैन । तर फेशन ल्याइएको छ । फेशन मात्रै होइन कमिसन आउँछ भनेर किताबको भारी बोक्न लगाइएको छ । यस्तो प्रकारको अन्याय अत्याचार निजी विद्यालयले बालबालिकामाथि गरेका छन् । यसबाट अभिभावक पीडित पनि छन् । तर अभिभावकले यस्तो कुरा बुझेका छैनन् । अब बुझाउनुपर्छ । र अन्याय गर्ने माथि औँला ठड्याउनुपर्छ ।
६. अभिभावक र शिक्षकमाथि चरम आर्थिक शोषण । विद्यार्थीलाई पढाउन भन्दै अभिभावकबाट चर्को शुल्क लिने तर पढाउने शिक्षकलाई खान पुग्ने तलब नदिने । देशभरीकै निजी विद्यालयका शिक्षकले एकदिन एक घण्टा पनि नअलमलिई काम गरेका छन् । तर पुग्ने गरी निजी विद्यालय सञ्चालकले सेवा सुविधा दिएका छैनन् । दुवै प्रकारले आर्थिक शोषण गर्ने र आफू मोटाउने विद्यालय सञ्चालकले गरेका छन् । त्यसकारण पनि निजी विद्यालय बन्द गर्नुपर्छ ।
७. दादागिरी देखाउने, कानुन नमान्ने । निजी विद्यालय कानुनको सजायका भागिदार छन् । तर कहिल्यै नमान्ने । सरकारले बनाएका कुनै पनि नीति, निर्देशिका, कानुन नमान्ने किन ? किनकी उनीहरु सरकारभन्दा आफू माथि छौँ भन्ने ठान्छन् । यो देशमा कोही पनि कानुन र सरकारभन्दा माथि छैनन् । यो बेथिती ल्याएका छन् । यसलाई तोड्नका लागि पनि निजी विद्यालय बन्द गर्नुपर्छ । सरकारले बनाएका नीति नमान्ने निजीविद्यालय को हुन् ? कि समानान्तर सरकार बनाएर चलाउनुपर्यो । होइन भने नेपाली कांग्रेसको जस्तो छाँया सरकार बनाउनुपर्यो ।
८. अस्वस्थ्य प्रतिष्पर्धा । निजी विद्यालयका दुई तरिकाले अस्वस्थ्य प्रतिष्पर्धा गरिरहेका छन् । पहिलो विद्यालयपिच्छे हजारौँ, लाखौँ पैसा लिएर विद्यार्थी भर्ना गर्ने र पढाउने । दोस्रो बुढानिलकण्ठको विद्यार्थीलाई धापाखेल ल्याएर पढाउने । आफ्नो नजिकको स्कुल क्षेत्र नै छैन । यस्तो अस्वस्थ्य प्रतिष्पर्धा गर्ने निजी विद्यालय खारेज गर्नैपर्छ ।
८. अस्वस्थ्य प्रतिष्पर्धा । निजी विद्यालयका दुई तरिकाले अस्वस्थ्य प्रतिष्पर्धा गरिरहेका छन् । पहिलो विद्यालयपिच्छे हजारौँ, लाखौँ पैसा लिएर विद्यार्थी भर्ना गर्ने र पढाउने । दोस्रो बुढानिलकण्ठको विद्यार्थीलाई धापाखेल ल्याएर पढाउने । आफ्नो नजिकको स्कुल क्षेत्र नै छैन । यस्तो अस्वस्थ्य प्रतिष्पर्धा गर्ने निजी विद्यालय खारेज गर्नैपर्छ ।
९. निजी विद्यालय पढ्ने विदेश जाने । निजी विद्यालयबाट १२ कक्षा पास गर्नेहरु यो देशमा कति छन् ? ती सबै बाहिर जानका लागि तयार भएका जनशक्ति हुन् । भनेपछि निजी विद्यालय राख्नुपर्छ भन्ने ग्यारेन्टी के ? १२ कक्षा पास गर्न पाएको छैन्, आयल्स र टोफेल दिएर खुट्टा उचालेर बाहिर पठाउनलाई निजी विद्यालयमा लगानी गर्ने हो ? निजी विद्यालयले राज्यका लागि के गरे ? देशका लागि के गरे ‘जिरो’ । कतिपय निजी विद्यालयले गुणस्तर छ भन्छन् । हाम्रा विद्यार्थी यतिजना बेलायतमा यति अमेरिकामा छन् । यही हो गुणस्तर ? के त्यतिका लागि विद्यार्थी पढाएका हो ? यो भएन । यसकारण पनि निजी विद्यालय बन्द गर्नुपर्छ ।
१०. अभिभावकबाट पैसा लुट्ने, सांसद बन्ने । विद्यार्थीबाट भर्नाका नाममा, ट्युसन पढाउने नाममा लाखौँ रुपैयाँ उठाउने । अनि त्यो पैसा लिएर सांसद बन्ने । एउटा गाउँपालिकाको टिकट पाउन त १५/२० लाख रुपैयाँ नदिइकन हुदैन् भने सांसद बन्न त कम्तीमा ५ करोड चाहियो नि । त्यो पैसा कहाँबाट ल्याउने ? त्यही विभिन्न वाहनामा अभिभावकबाट शुल्क उठाउने र सांसद बन्ने । यसअघि त धेरै थिए । अहिले कम छन् । तपाईको पैसा मेरो पैसा लिएर हामी उहाँलाई सांसद बनाउनलाई निजी विद्यालय किन चाहियो ?
(शिक्षाविद् वाग्लेले बुधबार शिक्षाका लागि राष्ट्रिय अभियान एनसीई नेपालले गरेको कार्यक्रममा राखेको धारणाको सम्पादित अंश)
Source:http://ujyaaloonline.com/news/96185/education-expert-view-/
डा. जया प्रधान

२०७४ चैत १४
२०७४ चैत १४
‘नानी रोएको छ, भोक लाग्यो होला, खुवाइहाल’
‘नानीलाई छिटो दुध खुवाउनु’
शिशुका आमालाई घरपरिवारले यस्ता कुरा भनिरहन्छन्, सम्झाइरहन्छन्।
अर्थात् धेरैको ध्यान शिशुमा हुन्छ। तर शिशुलाई दुध खुवाउनुपर्ने भएकाले पोषिलो खाना समयमा खानु, आराम गर्नु जस्ता कुरा विरलै सुन्छौँ।
हो, बच्चाले भन्न जान्दैन। त्यसैले उसलाई समय–समयमा आमाको दुध खुवाइरहनुपर्छ। सुरुमा पाएको पोषिलो आहारले उसको भावी जीवनलाई प्रभाव पार्छ। शिशुले जन्मदेखि कम्तीमा पनि ४ वा ६ महिनासम्म प्रशस्त मात्रामा आमाको दुध खान पाएको खण्डमा उसले आवश्यक पौष्टिक तत्व त पाउँछ नै, रोग प्रतिरोधात्मक शक्ति पनि प्राप्त गरी उसको सन्तुलित वृद्धि र विकासमा टेवा पुग्छ।
सर्वगुणसम्पन्न आमाको दुधको स्रोत अर्थात् आमाको पोषणको स्तर, उनले दैनिक प्राप्त गर्ने खानाको स्तरबारे भने तुलनात्मक रुपमा कम मात्र चासो राख्ने गरेको पाइन्छ। अझ नेपालको परिप्रेक्ष्यमा हेर्ने हो भने स्तनपानलाई पौष्टिक र स्वास्थ्यका दृष्टिकोणले भन्दा पनि परम्परागत मान्यताको रुपमा अवलम्बन गरिएको छ। स्तनपानलाई प्राथमिकता दिँदा शिशुले यथेष्ट पौष्टिक तत्व प्राप्त गर्ने मौका पाउँछ। तर आमाको खानामा उचित ध्यान पु¥याउन नसकेमा उनको स्वास्थ्य प्रतिकूल असर पर्न सक्छ। प्रायजसो सुत्केरी महिलामा लौहतत्व, भिटामिन ए तथा प्रोटिनको कमी भएको कुरा अध्यानले देखाएको छ।
साधारणतया महिलाहरु आफ्नो बच्चलाई स्तनपान गराउन सक्षम हुन्छन्। टीबी, एड्स तथा विशेष औषधिको सेवन गरिएको अवस्थाबाहेक अन्य साधारण अवस्थामा स्तनपान गराउन सकिन्छ। सफलताका साथ स्थानपान गराउन सुत्केरी अवस्थाबाहेक गर्भवती अवस्थामा समेत महिलाको दैनिक खानामा ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ।
आमाको पोषणस्तर जति राम्रो हुन्छ, त्यति नै गुणात्मक र परिणात्मक रुपमा शिशुले आमाको दुध प्राप्त गर्न सक्छ। एकातिर आमाको स्वास्थ्यस्थिति सन्तुलित राख्न र अर्कोतिर शिशुलाई यथेष्ट दुध उपलब्ध गराउन आमाको भोजनमा साधारणभन्दा थप खानाको व्यवस्था गर्नुपर्छ। महिलाको अवस्था, उनले गर्ने कामको प्रकार हेरि दैनिक भोजनमा क्यालोरी, प्रोटिन, भिटामिन, खनिज पदार्थ थप गर्नुपर्ने हुन्छ। सुत्केरी महिलाले दैनिक आवश्यक सन्तुलित भोजन प्राप्त गर्न सकेमा शरीर स्वस्थ राख्न मद्दत मिल्छ। साथै, दुध बन्नका लागि शरीरमा जम्मा भएको पौष्टिक तत्वको पुनः पूर्ति हुनुका साथै शिशुका लागि प्रशस्त दुध उत्पादन गर्न मद्दत पु¥याउँछ।
एक स्वस्थ दुध खुवाउने महिलाबाट करिब ६ सय मिलिलिटर प्रतिदिन दुध बन्न सक्छ। आफ्नो दैनिक पौष्टिक आवश्यकता पूरा गर्न र उल्लिखित परिमाणमा दुध बन्न उनलाई दैनिक आवश्यकताबाहेक थप पोषिलो खानाको जरुरत पर्न सक्छ।
सुत्केरी महिलाको प्रतिदिन उत्पन्न हुने ६ सय मिलि दूधमा प्राप्त पौष्टिक तत्वको परिमाण यस प्रकार छ।
आमाले गरेको भोजन क्यालोरीमध्ये ६० प्रतिशत क्यालोरी मात्रा दुधमा रुपान्तरण हुन सक्ने भएकाले ४ सय २० क्यालोरीका लागि दैनिक थप ७ सय क्यालोरी आवश्यक पर्नेहुन्छ। यसैगरी आमाको दुधमा प्राप्त हुने ७.२ ग्राम प्रोटिनका लागि भोजनमा १४.४ ग्राम आवश्यक पर्ने हुनाले यस आवश्यक पर्ने हुनाले यस अवस्थामा २० ग्राम थप प्रोटिन अवस्थामा २० ग्राम थप प्रोटिन आवश्यक पर्छ। यसैगरी दुध खुवाउने महिलाको भोजनमा दैनिक ७ सयदेखि १ हजार मिलिग्रामसम्म क्याल्सियम थप गर्नुपर्ने हुन्छ। आमाको दुध बन्न शरीरको कुल क्याल्सियममध्ये करिब २ सयदेखि ८ प्रतिशत खर्च हुने भएकाले यसको पूर्तिका लागि पनि थप क्याल्सियम आवश्यक पर्ने हुन्छ।
यदि दुई बच्चाबीचको जन्मान्तरको दूरी कम छ भने त्यस्तो स्थितिमा आमाको शरीरमा क्याल्सियम आवश्यक मात्रामा जम्मा हुन नसक्दा पछि गएर हाड कमजोर हुने सम्भावना हुन्छ। शिशु जन्मँदा रगत खेर जाने भएकाले यस समयमा बढी फलाम (लौहतत्व ) आवश्यक हुन्छ। तर स्तनपानको समयमा भने थप लौहतत्व त्यति आवश्यक पर्दैन। सुत्केरी अवस्थामा गर्भवती अवस्थामा भन्दा कम लौहतत्व भए पुग्ने हुन्छ। प्राय प्रशस्त स्तनपान गराउन्जेलसम्म केही महिना महिनावारी नहुने र महिनावारी सुरु भएपछि भने थप लौहतत्व आवश्यक पर्ने हुन्छ। भिटामिन ए, बी, सी, फोलिक एसिडका हकमा भने थप आवश्यक पर्दछ।
यसप्रकार आमाको खानाले उनको शरीरबाट उत्पन्न हुने दुधको गुण र परिमाणमा प्रभाव पार्छ। त्यसैले यस अवस्थामा सकेसम्म उचित भोजनको व्यवस्था गर्नुपर्ने हुन्छ। हुन त कमजोर आर्थिक अवस्था भएको र उचित भोजन प्राप्त गर्न नसकेको अवस्थामा पनि महिलाले आफ्नो बच्चालाई स्तनपान गराउन सक्छिन्। यस्तो स्थितिमा आमाको शरीरका कोषहरुमा जम्मा भएका तत्वहरु प्रयोग भई दूध बन्ने भएकाले आमाले आफ्नो शिशुलाई स्तनपान गराउन त सक्छिन्।
तर उनको शरीरमा बिस्तारै पौष्टिक तत्वको अभावबाट स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पर्न सक्छ। यस्तो स्थितिमा प्राप्त भएको आमाको दुधको आयतन कम हुने तथा परिमाणमा समेत कम हुन सक्छ। शक्तिभन्दा पनि भिटामिन बी, सी, थायमिनको परिमाणलाई आमाको खानाले बढी प्रभाव पार्छ। यदि आमाको खानामा उल्लिखित भिटामिनको कमी छ भने शिशुमा यी तत्वको अभाव हुने धेरै सम्भावना हुन्छ। यसैगरी जिंक र आयोडिनको अभाव छ भने पनि शिशुले पर्याप्त यी खनिज तत्व प्राप्त गर्न नसकी वृद्धि विकासमा असर पर्ने हुन्छ।
शिशुको सर्वाङ्ग विकासका लागि चहिने सम्पूर्ण तत्वहरु आमाको दुधमा प्राप्त हुन्छ। यसले आमाको स्वास्थ्यमा पनि सकारात्मक प्रभाव पार्ने हुन्छ। जस्तै स्तनपान गराउँदा आमाको शरीरबाट निस्कने एक प्रकारको हार्मोन अक्सिटोक्सिनले पाठेघरको मांसपेशी खुम्च्याउने, चाँडो रक्तस्राव रोक्ने, पहिलेको शारीरिक बनाबट र तौल कायम गर्ने, आमा र शिशुबीच बलियो भावनात्मक सम्बन्ध कायम राख्न मद्दत पु¥याउने हुन्छ। त्यसैले गर्भवती अवस्थामा समेत आमाको दैनिक भोजनको उचित व्यवस्था गर्नुपर्छ। यसबाहेक घर परिवारबाट पूर्ण सहयोगका साथै उचित वातावरण उपलब्ध गराउन सकेमा अवश्य पनि सफलताका आफ्नो शिशुलाई स्तनपान गराउन सक्छिन्।
Source:http://swasthyakhabar.com/news-details/23506/2018-03-28
२१ चैत, भैरहवा । रुपन्देहीमा नयाँ शक्ति पार्टी नेपालका जिल्ला संयोजक देवेन्द्र पाण्डे सहित ३७ जना नेता कार्यकर्तालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ ।
निर्वाचन कार्यालय घेराउ गरेको कारण नयाँ शक्तिका ३७ नेता कार्यकर्तालाई पक्राउ गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय रुपन्देहीका डीएसपी बेल बहादुर पाण्डेले जानकारी दिए ।
स्थानीय निकायको निर्वाचनको लागि निर्वाचन आयोगले चुनाव चिन्ह नदिएको विरोध नयाँ शक्ति नेता कार्याकर्ता निर्वाचन कार्यालय घेराउ गर्न पुगेका थिए ।
पक्राउ परेकोहरुलाई अहिले जिल्ला प्रहरी कार्यालय रुपन्देहीमा राखिएको छ ।
निर्वाचन कार्यालय घेराउ गरेको कारण नयाँ शक्तिका ३७ नेता कार्यकर्तालाई पक्राउ गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय रुपन्देहीका डीएसपी बेल बहादुर पाण्डेले जानकारी दिए ।
स्थानीय निकायको निर्वाचनको लागि निर्वाचन आयोगले चुनाव चिन्ह नदिएको विरोध नयाँ शक्ति नेता कार्याकर्ता निर्वाचन कार्यालय घेराउ गर्न पुगेका थिए ।
पक्राउ परेकोहरुलाई अहिले जिल्ला प्रहरी कार्यालय रुपन्देहीमा राखिएको छ ।

